Τέσσερα κρίσιμα εξάωρα για την κακοκαιρία: Η ανάλυση Κολυδά για τα μοντέλα και την Αττική

Σε νέα, αναλυτική αποτίμηση της κακοκαιρίας που επηρεάζει πέντε Περιφέρειες της χώρας προχώρησε ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς, δίνοντας έμφαση στη χρονική εξέλιξη των φαινομένων και όχι σε μία μεμονωμένη «κορύφωση». Η προσέγγιση βασίστηκε στα νεότερα δεδομένα του Ευρωπαϊκό Κέντρο Προγνώσεων, με την κακοκαιρία να «σπάει» σε τέσσερα διαδοχικά εξάωρα, ώστε να αποτυπωθεί ρεαλιστικά το πώς και πότε αυξάνεται ο κίνδυνος.

Ο ίδιος εξήγησε ότι αυτή η μεθοδολογία περιορίζει τις απλουστεύσεις που συχνά οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα. Όπως σημειώνει, το Ευρωπαϊκό μοντέλο διαφοροποιείται από τα GFS και ICON κυρίως ως προς τα εκτιμώμενα ύψη βροχής. Παρά τις διαφορές, μέχρι στιγμής το ECMWF εμφανίζει πιο σταθερή συμπεριφορά, ενώ τα νεότερα «τρεξίματά» του συγκλίνουν σε ελαφρώς αυξημένα 24ωρα αθροίσματα υετού σε σχέση με τις πρωινές προγνώσεις, χωρίς να αλλάζει η συνολική εικόνα.

Κομβικό σημείο της ανάλυσης είναι το γιατί τα μοντέλα εξακολουθούν να διαφέρουν ακόμη και «την τελευταία στιγμή». Η εικόνα που προκύπτει από ECMWF, GFS και ICON δείχνει ότι οι αποκλίσεις στα 24ωρα ύψη υετού (40.4, 59.7 και 84.8 mm) δεν συνιστούν «αστοχία», αλλά αντανάκλαση της φύσης του φαινομένου: ένα δυναμικό, ασύμμετρο σύστημα, όπου ο υετός εξαρτάται έντονα από τη μικροκλίμακα, τη σύγκλιση χαμηλών ρευμάτων και τη χρονική επιμονή των ζωνών βροχής.

Στο «ζύγισμα» των μοντέλων, το ECMWF χαρακτηρίζεται συντηρητικό αλλά σταθερό, με ύψη βροχής περίπου 40–60 mm για την Αττική και πλεονέκτημα τη χρονική συνοχή. Το ICON δίνει σαφώς υψηλότερα αθροίσματα, συχνά κοντά ή πάνω από τα 80 mm, λειτουργώντας ως προειδοποιητικό σήμα για το «ταβάνι» του κινδύνου. Το GFS κινείται ενδιάμεσα, με μεγαλύτερη χωρική ανομοιογένεια, δείχνοντας αυξημένη ευαισθησία στη γεωμετρία των ζωνών σύγκλισης και στο ανάγλυφο.

Η ουσία, όμως, βρίσκεται στο αστικό περιβάλλον. Σε μια πόλη όπως η Αθήνα, η επικινδυνότητα δεν κρίνεται μόνο από το απόλυτο ύψος βροχής, αλλά από τη διάρκεια, τη χρονική συγκέντρωση, την προηγηθείσα βροχή και τη μειωμένη απορροφητικότητα του εδάφους. Υπό αυτό το πρίσμα, ακόμη και 60–80 mm σε 24 ώρες μπορεί να μην είναι «ακραίο» μετεωρολογικά, είναι όμως λειτουργικά επικίνδυνο για μια πόλη. Γι’ αυτό, όπως τονίζεται, η επιλογή του «χειρότερου ρεαλιστικού σεναρίου» δεν είναι υπερβολή αλλά ένδειξη ωριμότητας, καθώς το κόστος πρόληψης είναι μικρότερο από το κόστος αιφνιδιασμού.

Με βάση τα δεδομένα του ECMWF, η εξέλιξη «ξεδιπλώνεται» σε τέσσερα εξάωρα. Στην πρωινή φάση (06 UTC), το σύστημα οργανώνεται, με τις πιο αξιόλογες βροχές στα δυτικά και νοτιοδυτικά και περιορισμένη κεραυνική δραστηριότητα. Στην Αττική, οι βροχές ξεκινούν ασθενείς έως μέτριες και διακεκομμένες, λειτουργώντας ως «προθέρμανση» του υδρολογικού συστήματος.

Στο μεσημέρι (12 UTC) έρχεται η επιτάχυνση και η εξάπλωση. Η ζώνη υετού μετακινείται γρήγορα προς την κεντρική και ανατολική Ελλάδα, με πιο συνεκτικά φαινόμενα και σποραδικούς κεραυνούς. Για την Αττική, οι βροχές εμφανίζονται νωρίτερα και πιο οργανωμένα απ’ όσο αναμενόταν, κυρίως στα δυτικά και βόρεια, καθιστώντας αυτό το διάστημα το πιο επιρρεπές σε υποεκτίμηση.

Το απόγευμα (18 UTC) το σύστημα ωριμάζει. Οι βροχές παραμένουν εκτεταμένες, με εναλλαγές έντασης και τοπικές εξάρσεις, ενώ η κεραυνική δραστηριότητα γίνεται πιο αισθητή σε επιλεγμένες περιοχές. Στην Αττική, δεν μιλάμε για γενικευμένες καταιγίδες, αλλά για ένα «μωσαϊκό» βροχής όπου η συσσώρευση υετού αρχίζει να παίζει καθοριστικό ρόλο.

Τη νύχτα (00 UTC) τα φαινόμενα δεν «σβήνουν». Ο υετός επιμένει, συχνά με ανοργάνωτο χαρακτήρα, συντηρώντας την επιβάρυνση. Στην Αττική, ο κίνδυνος προέρχεται πλέον από τη διάρκεια και τη συσσωρευτική δράση, καθώς μετά από πολλές ώρες υετού ακόμη και μέτριες βροχές μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η συγκεκριμένη κακοκαιρία δεν χαρακτηρίζεται από θεαματικές κορυφώσεις, αλλά από επιμονή, χρονική συσσώρευση και τοπικές εξάρσεις. Γι’ αυτό απαιτείται αυξημένη προσοχή, ιδιαίτερα σε αστικές και ευάλωτες περιοχές, με συνεχή παρακολούθηση των επικαιροποιημένων προγνώσεων και ψύχραιμη προσαρμογή στη δυναμική του καιρού.