Από άνοια έπασχε ο Γιώργος Μαρίνος: 6 προειδοποιητικά σημάδια που πρέπει να σας ανησυχήσουν

Η άνοια δεν είναι μια ενιαία ασθένεια, αλλά ένας γενικός όρος που περιγράφει μια σοβαρή έκπτωση των νοητικών λειτουργιών —όπως η μνήμη, η σκέψη και η κρίση— σε βαθμό που παρεμποδίζουν την καθημερινή δραστηριότητα του ατόμου. Στην περίπτωση του Γιώργου Μαρίνου, ενός ανθρώπου με δαιμονιώδη ταχύτητα σκέψης και αυτοσχεδιαστική ικανότητα, η εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων ήταν το «σήμα» για την οριστική του αποχώρηση. Όπως συμβαίνει σε χιλιάδες περιπτώσεις παγκοσμίως, τα σημάδια ξεκινούν αθόρυβα.

Ακολουθούν τα 6 κυριότερα προειδοποιητικά σημάδια που πρέπει να κινητοποιήσουν κάθε οικογένεια, ώστε να αναζητήσει ιατρική βοήθεια εγκαίρως.

Tα 6 σημάδια της άνοιας

1. Απώλεια πρόσφατης μνήμης που επηρεάζει την καθημερινότητα

Είναι το πιο κοινό και αναγνωρίσιμο σημάδι. Όλοι μπορεί να ξεχάσουμε πού βάλαμε τα κλειδιά μας ή το όνομα ενός παλιού συμμαθητή, αλλά στην άνοια ο ασθενής ξεχνά πληροφορίες που έμαθε μόλις πριν από λίγα λεπτά. Μπορεί να επαναλαμβάνει την ίδια ερώτηση πέντε φορές μέσα σε δέκα λεπτά, έχοντας ξεχάσει ότι μόλις πήρε την απάντηση. Στην περίπτωση καλλιτεχνών, αυτό συχνά εκδηλώνεται με δυσκολία στην ανάκληση στίχων ή κειμένων που γνώριζαν απέξω για δεκαετίες.

2. Δυσκολία στην εκτέλεση γνώριμων καθηκόντων

Άνθρωποι που έπασχαν από άνοια, όπως αναφέρεται συχνά σε ιατρικά χρονικά, αρχίζουν να δυσκολεύονται σε πράγματα που έκαναν αυτόματα. Μια νοικοκυρά που δεν μπορεί πλέον να ακολουθήσει τα βήματα μιας συνταγής που φτιάχνει 40 χρόνια, ή ένας οδηγός που μπερδεύει τα πεντάλ του αυτοκινήτου, είναι σαφή δείγματα. Ο ασθενής χάνει την ικανότητα να ολοκληρώσει μια διαδικασία που απαιτεί διαδοχικά στάδια, καθώς το μυαλό «κολλάει» ενδιάμεσα.

3. Αποπροσανατολισμός στο χρόνο και στο χώρο

Αυτό είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα συμπτώματα. Οι ασθενείς με άνοια μπορεί να χάσουν την αίσθηση της ημερομηνίας, της εποχής ή ακόμα και της ώρας της ημέρας. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ο χωρικός αποπροσανατολισμός. Μπορεί να βγουν για μια βόλτα στη γειτονιά τους και ξαφνικά να μην αναγνωρίζουν τους δρόμους, να μην ξέρουν πώς έφτασαν εκεί και, το κυριότερο, να μην γνωρίζουν πώς να επιστρέψουν στο σπίτι τους.

4. Προβλήματα στη γλώσσα και την επικοινωνία

Η αναζήτηση της κατάλληλης λέξης γίνεται μια επίπονη διαδικασία. Ο ασθενής μπορεί να σταματήσει στη μέση μιας πρότασης γιατί έχασε τον ειρμό του ή να χρησιμοποιήσει εντελώς λάθος λέξεις για να περιγράψει κάτι απλό (π.χ. να πει το «τηλέφωνο», «το μηχάνημα που μιλάμε»). Σταδιακά, η ικανότητα διαλόγου φθίνει, οδηγώντας το άτομο στην κοινωνική απόσυρση, καθώς νιώθει αμήχανα για την αδυναμία του να επικοινωνήσει σωστά.

5. Τοποθέτηση αντικειμένων σε εντελώς λάθος μέρη

Ενώ όλοι χάνουμε αντικείμενα, ο άνθρωπος με άνοια θα τα τοποθετήσει σε σημεία που δεν έχουν καμία λογική βάση. Μπορεί να βρείτε το τηλεκοντρόλ μέσα στην κατάψυξη, τα κλειδιά του σπιτιού στη ζαχαριέρα ή το ρολόι του μέσα στην παπουτσοθήκη. Όταν του ζητηθεί να θυμηθεί πότε το άφησε εκεί, η μνήμη του είναι εντελώς κενή, ενώ συχνά μπορεί να κατηγορήσει άλλους ότι του έκλεψαν τα πράγματα (παρανοϊκός ιδεασμός).

6. Απότομες αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα

Ίσως το πιο οδυνηρό σημάδι για τους οικείους. Ένας άνθρωπος που ήταν πάντα πράος και ευγενικός, μπορεί ξαφνικά να γίνει επιθετικός, καχύποπτος ή εξαιρετικά οξύθυμος χωρίς προφανή αιτία. Επίσης, παρατηρείται συχνά η «απάθεια», όπου ο ασθενής χάνει κάθε ενδιαφέρον για χόμπι, φίλους και δραστηριότητες που κάποτε λάτρευε. Στην περίπτωση του Γιώργου Μαρίνου, η πλήρης απόσυρσή του από το κοινωνικό γίγνεσθαι ήταν μια ένδειξη αυτής της εσωτερικής μεταβολής.

Η σημασία της αξιοπρέπειας και της φροντίδας

Ο θάνατος του Γιώργου Μαρίνου φέρνει στο φως τη σημασία της σωστής φροντίδας. Ο μεγάλος καλλιτέχνης, αντιλαμβανόμενος ίσως στην αρχή την κατάστασή του, επέλεξε να προστατεύσει την εικόνα του. Η παραμονή του στο «Σπίτι του Ηθοποιού» αρχικά και αργότερα σε εξειδικευμένο κέντρο, δείχνει ότι η άνοια απαιτεί ένα περιβάλλον ασφάλειας και εξειδικευμένης υποστήριξης.

Η άνοια δεν είναι το τέλος της ζωής, αλλά η αρχή μιας νέας, δύσκολης διαδρομής. Αν παρατηρήσετε κάποιο από τα παραπάνω σημάδια σε εσάς ή σε κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο, μην το αγνοήσετε. Η επίσκεψη σε έναν νευρολόγο για τη διενέργεια νευροψυχολογικών τεστ και απεικονιστικών εξετάσεων είναι το πρώτο βήμα. Η σύγχρονη ιατρική, αν και δεν μπορεί ακόμα να θεραπεύσει πλήρως την άνοια, διαθέτει φαρμακευτικά και μη φαρμακευτικά εργαλεία που μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη των συμπτωμάτων και να χαρίσουν στον ασθενή περισσότερα ποιοτικά χρόνια.

Ο Γιώργος Μαρίνος «έφυγε» παίρνοντας μαζί του τις αναμνήσεις που το μυαλό του δεν μπορούσε πια να κρατήσει, αλλά άφησε σε εμάς την υποχρέωση να προσέχουμε όσους δίνουν την ίδια μάχη. Η μνήμη του θα ζει μέσα από το έργο του, αλλά και μέσα από τη γνώση που προσφέρουμε σήμερα για μια ασθένεια που δεν κάνει διακρίσεις, ακόμα και ανάμεσα στους πιο λαμπρούς αστέρες.